กิจกรรมเพื่อสังคมประชาสัมพันธ์หน่วยงานภาครัฐ

“แตกต่างเหมือนกัน” ทําความรู้จักหลากโมเดลธุรกิจเพื่อสังคม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา คําว่า “ธุรกิจเพื่อสังคม” เป็นที่พูดถึงในแวดวงธุรกิจและสังคมไทยมากมาย กลายเป็นแนวทางการดําเนินงานให้กลุ่มนักธุรกิจรุ่นใหม่ที่มีอุดมการณ์เพื่อสังคม แม้กระทั่งในองค์กรใหญ่ก็นํามาปรับใช้ให้เหมาะกับโครงสร้าง เพื่อสอดคล้องไปกับกระแสโลกที่เปลี่ยนไป จนมีคําเรียกโมเดลธุรกิจในลักษณะนี้มากมาย เชื่อว่าหลายคนคงคุ้นหูกันไม่มากก็น้อย เช่น SE, Inclusive Business แต่คําศัพท์ใหม่ๆ เหล่านี้ แตกต่างจากกิจกรรมเพื่อสังคม (CSR) ที่เราคุ้นเคยอย่างไร? และทั้งหมดนี้ทํางานเหมือนกับองค์กรการกุศล (NGO) หรือไม่?

องค์กรการกุศลกับธุรกิจเพื่อสังคม

โมเดลทั้ง 2 รูปแบบนี้ แตกต่างกันอย่างไร? มาเริ่มคลายความสงสัยจากความหมายของทั้ง 2 คํานี้กันก่อน

องค์กรการกุศล (NGO)

NGO ย่อมาจาก Non-Governmental Organization หรือที่มักเรียกกันว่า “องค์กรนอกภาครัฐ” “องค์กรการกุศล” หรือ “องค์กรพัฒนาเอกชน” เป็นกลุ่มองค์กรที่ไม่ใช่ภาคราชการ ทํางานรณรงค์ด้านสังคม วัฒนธรรม กฎหมายและสิ่งแวดล้อม ไม่หวังกําไรทางการค้า แต่ทําเพื่ออุดมการณ์ในการปกป้องประชาชน ไม่ให้ได้รับผลกระทบจากการพัฒนาซึ่งไร้การจัดการที่ดี โดยมักจะได้รับเงินสนับสนุนจากภาคเอกชนและเงินบริจาค

ขอบคุณรูปภาพจาก http://www.greenpeace.org/seasia/th/
Greenpeace องค์กรการกุศลระดับโลกที่รณรงค์เรื่องปัญหาสิ่งแวดล้อม

การสนับสนุนกิจกรรมเพื่อสังคม (CSR)

CSR (Corporate Social Responsibility) คือแนวคิดและความมุ่งมั่นขององค์กรที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ในฐานะส่วนหนึ่งของสังคม จึงทําหน้าที่พลเมืองที่ดี โดยการนําทรัพยากรที่องค์กรมี ไม่ว่าจะเป็นทุนทรัพย์ ความรู้ กําลังคน ร่วมกิจกรรม หรือกระทั่งจัดทําโครงการ งานรณรงค์ต่างๆ เพื่อตอบแทนสังคม แต่คําถามที่น่าสนใจ คือ การสนับสนุนกิจกรรมเพื่อสังคมเหล่านี้จะเกิดความยั่งยืนได้อย่างไร เพราะหลายกรณีผู้สนับสนุนก็ย่อมมีขีดจํากัดด้านงบประมาณ ขณะเดียวกัน ผู้รับการสนับสนุนเองก็ย่อมต้องการความเข้มแข็งที่จะพึ่งพาตนเองได้เช่นกัน

ธุรกิจเพื่อสังคม (SE)

Social Enterprise (SE) แปลว่า “วิสาหกิจเพื่อชุมชน” หรือ “ธุรกิจเพื่อสังคม” เป็นธุรกิจที่เกิดขึ้นเพื่อมุ่งแก้ไขปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก เป็นได้ทั้งองค์กรที่แสวงหากําไรและไม่แสวงหากําไรรายได้ที่มาจากสินค้า หรือบริการต่างกับ NGO ที่มาจากการรับบริจาค ผลกําไรที่ได้จะไม่ถูกนําไปปันผลให้กับผู้ถือหุ้น แต่คืนสู่สังคมเพื่อนําไปต่อยอดกิจการ และทําประโยชน์ให้สังคมต่อไปอย่างยั่งยืน


แบรนด์รองเท้า TOMS ที่มีวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งบริษัทเพื่อสังคมตั้งแต่ต้น โดยรองเท้าทุกคู่ที่ถูกซื้อ TOMS จะบริจาครองเท้าในจํานวนเท่ากันนั้นให้กับเด็กที่ขาดแคลน และยังมีความต้องการช่วยเหลือสังคม ถึงขั้นพยายามเปิดโรงงานในพื้นที่ที่แจกรองเท้า เพื่อคืนรายได้ให้กับชุมชนนั้นๆ เพราะการแจกรองเท้ามีส่วนทําให้รายได้ของคนทําอาชีพขายรองเท้าในพื้นที่นั้นๆ ลดลง

Local Alike กิจการท่องเที่ยวชุมชนที่มีชาวบ้านเป็นศูนย์กลาง มีการจัดหาที่พักแบบโฮมสเตย์ให้กับนักท่องเที่ยว พาชมวิถีชีวิตของชาวบ้านในชุมชน โดยโปรแกรมท่องเที่ยวคิดขึ้นมาให้สอดคล้องกับจุดเด่นของชุมชนนั้นๆ และมีการจัดตั้งกองทุนการท่องเที่ยวชุมชนร่วมกับคนในแต่ละชุมชน เพื่อใช้หมุนเวียนและกระจายรายได้ให้คนในชุมชนอย่างเป็นธรรม ทําให้คนในชุมชนมีรายได้ ไม่ต้องออกไปทํางานไกลบ้าน และผลกําไรจากการเข้ามาท่องเที่ยวในชุมชนของนักท่องเที่ยว ทําให้คุณภาพชีวิตชาวบ้านดีขึ้น เป็นการพัฒนาชุมชน ร่วมกันดูแลสิ่งแวดล้อมในชุมชน และเผยแพร่วิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กับนักท่องเที่ยวไปพร้อมๆ กัน

จะเห็นได้ว่าองค์กรการกุศล (NGO) และธุรกิจเพื่อสังคม (SE) ล้วนมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือสังคมแต่ต่างกันที่วิธีการหารายได้ให้องค์กร องค์กรการกุศล อาศัยเงินทุนจากการบริจาค ส่วนธุรกิจเพื่อสังคม เป็นแนวคิดที่ต่อยอดจาก NGO เพื่อแก้ปัญหาเรื่องรายได้ ด้วยการนําผลกําไรที่ได้ มาทํากิจกรรมที่เป็นประโยชน์กับสังคมต่อไป

ธุรกิจที่ให้สังคมและชุมชนมีส่วนร่วม (Inclusive Business)

นอกจาก SE แล้ว เรายังเห็นบางธุรกิจ มีการดึงชุมชนรอบข้างเข้ามามีส่วนร่วมเช่นกัน เราเรียกแนวคิดแบบนี้ว่า Inclusive Business หรือจะเรียกว่า ธุรกิจแบบไม่ปิดกั้นก็ได้ เพราะโมเดลนี้เปิดรับให้ชุมชนเข้ามามีบทบาทในขั้นตอนการดําเนินงาน ไม่ว่าจะในฐานะผู้ผลิต ผู้จัดหา ผู้กระจายสินค้า หรือผู้ค้าปลีกก็ตาม ทั้งนี้เพื่อให้ทุกภาคส่วนได้รับประโยชน์ร่วมกัน เพราะเมื่อมีอาชีพ รายได้ที่ตามมาหมายถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งสําคัญที่ช่วยลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำของคนในสังคมให้เท่าเทียมกันได้ 

“ธุรกิจอยู่ได้ ชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี” ถือเป็นโมเดลธุรกิจที่ ‘ให้’ และ ‘ได้’ ในระยะยาว ซึ่งแลดูจะยั่งยืนมากกว่า

ขอบคุณภาพจาก minimore.com

ตัวอย่างธุรกิจที่ดึงชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมได้จริงในประเทศไทย Once Again Hostel โฮสเทลที่ทํางานร่วมกับ 6 ชุมชนเก่าแก่ในกรุงเทพฯ ได้แก่ ชุมชนวังกรมพระสมมตอมรพันธ์ ชุมชนนางเลิ้ง 3 ชุมชน ชุมชนบ้านบาตร และชุมชนป้อมมหากาฬ ให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมเพื่อกระจายรายได้สู่ชุมชน และทางโฮสเทลได้จับมือกับธุรกิจที่มีแนวคิดเพื่อสังคม เช่น คาเฟ่ เวโลโดม (Café Velodome) คาเฟ่สีเขียวของเหล่านักปั่น ที่ต้องการปลูกฝังให้ทุกคนช่วยกันลดใช้พลังงานและพลาสติก ถ้านําแก้วมาเอง จะได้รับส่วนลดเครื่องดื่ม 5 บาท และมีเมนูไอศกรีมฝีมือเด็กๆ ในโครงการ Farm Sook Ice-cream


นอกจากนี้ ยังมีโครงการนําร่องอื่นๆ ที่มุ่งเน้นให้สังคมและชุมชนมีส่วนร่วมมากขึ้น เช่น ธุรกิจกาแฟคาเฟ่อเมซอนของ ปตท. ร่วมมือกับมูลนิธิโครงการหลวงในการศึกษา วิจัย พัฒนา และให้ความรู้กับเกษตรกรเกี่ยวกับการปลูกกาแฟในระบบอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน มีการซื้อขายเมล็ดกาแฟดิบจากเกษตรกรในชุมชน เพื่อนํามาแปรรูปและจัดจําหน่ายที่ร้านกาแฟคาเฟ่อเมซอน โดยมียอดสั่งซื้อถึง 630 ตัน/ปี ส่งเสริมให้เกษตรกรมีรายได้ พึ่งพาตนเองได้ ขณะเดียวกัน ผู้บริโภคที่เป็นคอกาแฟก็ได้ดื่มกาแฟคุณภาพดี และมีส่วนร่วมสร้างความสุขให้เกษตรกรไทย มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

แม้โมเดลที่กล่าวมานี้ ไม่ว่าจะเป็นองค์กรการกุศล (NGO), ธุรกิจเพื่อสังคม (SE), กิจกรรมเพื่อสังคม (CSR) หรือธุรกิจที่ดึงชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม (Inclusive Business) จะมีชื่อเรียก แนวคิด และรูปแบบการดําเนินงานที่แตกต่างกันแต่สุดท้ายหัวใจสําคัญที่สุดไม่ได้อยู่ที่นิยามคําเรียก แต่เป็น “เจตนา” ที่ทั้งหมดนั้นล้วนมุ่งหวังจะสร้างสังคมคุณภาพ สถานที่ซึ่งทุกฝ่ายอยู่ร่วมกันอย่างช่วยเหลือเกื้อกูล เพื่อพร้อมเดินสู่อนาคตได้อย่างเท่าเทียม โดยไม่มีฝ่ายใดต้องถูกทิ้งไว้เบื้องหลังนั่นเอง

อ้างอิง

• http://www.wearegreeners.com/greenblog/detail/186 

• http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/702550) 

• http://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/561436 

• http://www.thaicsr.com/2009/03/inclusive-business-3.html) 

• https://www.slideshare.net/FURD_RSU/inclusive-business-61663905 

• https://www.facebook.com/inclusivebusinessesTH/ 

• http://www.volunteerspirit.org/?p=28568 

• http://www.salforest.com/blog/8-issues-se#_edn3

Show More

Related Articles

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *

Back to top button
Close